Valkuilen in de trein

Door Arjen Uittenbogaard

Ik zit regelmatig in de trein. Daar kun je goed doorwerken en dus worden er veel telefoongesprekken gevoerd die maar al te vaak goed te volgen zijn. Onlangs ving ik deze flarden op:

“Ik heb gisteren met de directie gesproken. Die willen het woord ‘uitvoeringstoets’ vervangen door ‘implementatietoets’”

Toen het over ander woordgebruik ging, was mijn aandacht natuurlijk getrokken. Ik stopte met lezen in de krant. Als coach en verhalenverteller ben ik me maar al te bewust van de kracht van taal. De woorden die je gebruikt laten zien hoe je denkt. De woorden die je gebruikt drukken een stempel op hoe ze worden ontvangen en wat er daarna mee gebeurt. Zoals ik bijvoorbeeld regelmatig tegen managers zeg: misschien loopt het allemaal niet zo soepel binnen jouw afdeling, maar probeer er alsjeblieft geen geoliede machine van te maken. Voor je het weet gaan jouw medewerkers zich gedragen als tandwieltjes en is elk eigen initiatief en elke lol in het werk voorgoed verdwenen. En als het gaat over ‘resources’ wil ik altijd weten of we het over dingen hebben of over mensen.

De directie waar deze medereiziger het over had wilde blijkbaar niet de uitvoering van iets getoetst hebben, maar de implementatie ervan. Als het andersom was geweest, had ik waarschijnlijk tevreden ronkend verder gelezen in mijn krant. ‘Implementeren’ is niet alleen een vervelend modieus woord, maar het suggereert ook een maakbaarheid die er vaak niet is. “Het plan is goedgekeurd, implementeer het nu maar.” Of: “Hoe gaan we deze verandering implementeren?” Het gebruik van dit woord duidt maar al te vaak op een blauwdrukdenken dat geen recht doet aan de werkelijkheid. Zodra de inkt van het plan droog is, is de wereld namelijk alweer veranderd. Bovendien is de wereld complex. Oorzaak en gevolg zijn vaak niet eenduidig aan elkaar te relateren. De pretentie dat een interventie van ons tot dit succes (of die mislukking) leidde is vaak veel te simplistisch gedacht. Getuige dit ene opgevangen zinnetje in het telefoongesprek stapte deze directie in een enorme valkuil.

Mijn krant lag inmiddels op mijn schoot en ik luisterde met interesse verder. In het vervolg speelde een ander stokpaardje van mij op. De man in de trein had een tijd zitten praten over wat er in een document stond en eindigde met:

“Ja, zet het stuk maar op 0.8. We hebben hem nu besproken, zeg maar.”

Hier klonk in mijn oren een proces in door dat niet alleen sterk document-gebaseerd is, en waarin onderweg ook nog eens tal van ‘slagbomen’ waren geplaatst. Een proces dat nu in dit ene zinnetje vervolgens soepeltjes genegeerd leek te worden. De man zei het niet, maar mij klonk het alsof hij bedoelde: “Er zijn natuurlijk allerlei kwaliteitscontroles ingebouwd, maar laten wij ons daar nu maar even niks van aantrekken.”

Natuurlijk fantaseerde ik dat er allemaal bij, maar dergelijke fantasieën zijn nu eenmaal gestoeld op jaren ervaring. Dergelijke aanpakken in organisaties brengen dit soort reacties teweeg. Medewerkers weten gelukkig vaak heel creatief met rigide systemen om te gaan. Gelukkig maar.

Inmiddels was de man uitgestapt en sloeg ik mijn krant weer open.

Arjen Uittenbogaard

Arjen is verhalenverteller. Een training van hem is een ervaring die je niet licht vergeet. Hij is ook regisseur van improvisatietoneel. Dat vindt hij een mooie metafoor voor zijn werk in het coachen van teams en individuen in organisaties die meer agile willen worden. Want dat is zijn expertise: agile werken. Daar heeft hij al twintig jaar ervaring mee en daar is hij goed in. Zijn hart gaat uit naar de menselijke kant van het werk, naar de communicatie en de samenwerking. Daarbij weet hij alles van complexe adaptieve systemen: omgevingen waarin niets is wat het lijkt, waar best practices je op het verkeerde been kunnen zetten en waar je steeds zult moeten experimenteren en leren. Ook heeft hij nog steeds lol van zijn achtergrond in object georiënteerde softwareontwikkeling: hij mag ontwikkelaars graag uitdagen op hun ontwerpen en de toepassing van design patterns daarin.

06 - 59 443 440

Andere posts

Klik hier