Twijfel!

Door Arjen Uittenbogaard

Ik herinner me een gesprek, lang geleden, op een maandagochtend. Mijn collega en ik waren die zondag naar dezelfde kerk geweest en hadden dezelfde preek gehoord. Ik vond het een goed verhaal, maar mijn collega was zwaar ontstemd. De dominee had in de overdenking laten vallen dat hij het ook allemaal niet zo zeker wist. Dat God bestaat valt niet te bewijzen, terwijl er aan de lopende band wel van alles gebeurt dat, laten we zeggen, het niet makkelijk maakt om dit te blijven geloven. Volgens mijn collega werd een dominee geacht zekerheden te verkondigen. Terwijl ik het juist enorm waardeerde dat hij dat niet had gedaan. Een dominee is geen heilige, geen supergelovige. Een dominee is ook maar een mens en door zijn eigen twijfel uit te spreken werd hij voor mij alleen maar geloofwaardiger. Doordat hij vertelde hoe hij met die twijfel omging, had ik er ook wat aan.

De afgelopen tijd moest ik weer aan dit voorval denken. In gespreken met andere coaches, mentoren en adviseurs hebben wij het ook over onze rol in veranderende organisaties. Twijfelen wij? Mogen wij die twijfel uitspreken? Worden wij niet geacht te vertellen hoe het moet? Nog steeds lees en hoor ik verhalen waarin experts vertellen dat hun methode of raamwerk dé oplossing is. Soms voor extra geloofwaardigheid met de toevoeging dat die methode ‘situationeel’ is. Ik heb nooit in kookboeken voor verandering geloofd en die overtuiging is met de jaren alleen maar sterker geworden. Door ervaringen in allerlei omgevingen waar ‘de’ methode steeds weer anders wordt ingevuld en waar echt niet valt te zeggen dat ‘volgens het boekje’ betere resultaten oplevert. En door de kennis die ik heb opgedaan over veranderen in complexe omgevingen – omgevingen waar zóveel tegelijk speelt, waar zoveel mensen op allerlei plekken hun agenda’s en geheime agenda’s aan het najaren zijn, waar politiek en cultuur net zo hard, of harder dan de formele organisatie bepalen wat er gebeurt. In dergelijke complexe omgevingen moet je niet komen aanzetten met verhalen over de ideale toestand, best practices of blauwdrukken. Dat is denken gebaseerd op resultaten uit het verleden. Maar in een complexe omgeving bieden die geen garantie voor de toekomst. Als je daar denkt te kunnen voorspellen wat er zal gebeuren als je een bepaalde actie onderneemt, heb je het mis. Als je op grond van die overtuiging meent anderen te kunnen voorschrijven hoe ze moeten handelen, dan lijk je op een kwakzalver. Die schreef ooit aan een patiënt voor om zijn eigen ochtendurine te drinken. De patiënt genas en sindsdien moeten al zijn patiënten hun ochtendurine drinken. Alsof dát de oorzaak van de genezing van die eerste patiënt was. En alsof dat dan ook voor al die anderen de juiste kuur is…

Niet twijfelen vind ik een domme of hoogmoedige houding (of beide). Op het juiste moment de goede vragen stellen levert volgens mij een heel krachtige aanpak in verandering. Natuurlijk moet je niet blijven hangen in twijfel. Daarom spreekt agility mij zo aan. De kracht van agility is dat je door steeds kleine stapjes te zetten gaandeweg ontdekt wat wel en wat niet werkt.

Arjen Uittenbogaard

Arjen is verhalenverteller. Een training van hem is een ervaring die je niet licht vergeet. Hij is ook regisseur van improvisatietoneel. Dat vindt hij een mooie metafoor voor zijn werk in het coachen van teams en individuen in organisaties die meer agile willen worden. Want dat is zijn expertise: agile werken. Daar heeft hij al twintig jaar ervaring mee en daar is hij goed in. Zijn hart gaat uit naar de menselijke kant van het werk, naar de communicatie en de samenwerking. Daarbij weet hij alles van complexe adaptieve systemen: omgevingen waarin niets is wat het lijkt, waar best practices je op het verkeerde been kunnen zetten en waar je steeds zult moeten experimenteren en leren. Ook heeft hij nog steeds lol van zijn achtergrond in object georiënteerde softwareontwikkeling: hij mag ontwikkelaars graag uitdagen op hun ontwerpen en de toepassing van design patterns daarin.

06 - 59 443 440

Andere posts

Klik hier