Scherper denken over verantwoordelijkheden en samenwerking – inspiratie vanuit de OO

Door Arjen Uittenbogaard

Het agile manifest zette dik 15 jaar geleden vanuit de softwareontwikkeling kort-cyclisch, gezamenlijk en resultaatgericht werken in zelforganiserende teams op de kaart. Het formuleerde krachtig de essentie van succesvolle aanpakken, raamwerken en methodes die al jaren bestonden. Agile werken en Scrum hebben inmiddels stevig voet aan de grond buiten de IT. Op scholen en in marketingteams wordt gescrumd, in verpleeghuizen wordt agile gewerkt. We zouden haast gaan denken dat wij binnen de IT het wiel hebben uitgevonden. Maar agility kent tal van parallellen in andere vakgebieden. De financiële wereld heeft Beyond Budgeting. De organisatiewereld kent Rijnlands en nieuw organiseren die lijken voort te borduren op de sociotechniek uit de jaren ’80. Vanuit de complexiteitstheorie en vooral de anthro-complexity van Dave Snowden krijgt deze beweging ook nog eens een theoretische onderbouwing. Genoeg aanknooppunten om je breder te verdiepen in een sterke, inspirerende stroming die organiseren, leidinggeven en vooral het werk waar het om draait leuker, beter en klantgerichter maakt.

Vorige week realiseerde ik me weer eens dat er nóg een bron is die waardevolle handvatten biedt voor het denken over de organisatie van werk. We kunnen ook inspiratie putten uit de hardcore softwareontwikkeling. Object-oriëntatie (OO) biedt al decennia een perspectief om de wereld te bekijken en beschrijven en om betere modellen en flexibele software te maken voor complexe problemen. De kern van OO is het denken in termen van verantwoordelijkheden en samenwerking. Daarmee is meteen duidelijk dat het veel breder toepasbaar is dan alleen voor IT-vraagstukken. Ook in organisatieland draait het om deze twee zaken. Ik heb veel OO-trainingen gegeven voor analisten, ontwerpers en programmeurs. Maar de trainingen waar ook niet-IT-ers aan deelnamen waren minstens zo boeiend. Met hen konden we de discussie over toepasbaarheid makkelijk breder trekken dan IT. Het OO-perspectief helpt ook bij het nadenken over organisatievraagstukken.

In de komende stukjes wil ik dit OO-perspectief bespreken, door achtereenvolgens vier OO-principes te bespreken en daarbij steeds de kracht ervan voor het ontwerp van een systeem, IT of organisatie te onderzoeken:

  • De essentie: het GPP-feature – hier leg ik de OO-manier van kijken naar de wereld uit, aan de hand van een eigenschap van de deuren in een ruimteschip uit The Hitch-Hiker’s Guide to the Galaxy.
  • Liever lui dan moe – een goede eigenschap van objecten in een OO-model, maar ook van mensen en teams in een organisatie; ik leg uit wat ik ermee bedoel en wat de waarde ervan is.
  • Dat wil je niet weten – hier leg ik uit wat de waarde ervan is als objecten zich niet bemoeien met hóe andere objecten doen wat ze moeten doen. Ook hier blijkt dat dit niet alleen in IT-systemen belangrijk is, maar ook goed te relateren is aan onderling vertrouwen in organisaties.
  • Weg met de managers – centraal aangestuurde systemen zijn niet flexibel en micro-managers die zich overal mee bemoeien zijn als eerste overspannen; vanuit de OO geredeneerd is dit goed inzichtelijk te maken.

Na een training die ik over dit onderwerp gaf, kreeg ik als feedback van de opdrachtgever: “In een steeds complexer wordende werkomgeving is het van belang deze complexiteit te beheersen. Arjen laat je op een zeer invoelbare wijze ervaren hoe je dit kunt bereiken.” Ik hoop dat ik hier met de komende stukjes ook in slaag.

Arjen Uittenbogaard

Arjen is verhalenverteller. Een training van hem is een ervaring die je niet licht vergeet. Hij is ook regisseur van improvisatietoneel. Dat vindt hij een mooie metafoor voor zijn werk in het coachen van teams en individuen in organisaties die meer agile willen worden. Want dat is zijn expertise: agile werken. Daar heeft hij al twintig jaar ervaring mee en daar is hij goed in. Zijn hart gaat uit naar de menselijke kant van het werk, naar de communicatie en de samenwerking. Daarbij weet hij alles van complexe adaptieve systemen: omgevingen waarin niets is wat het lijkt, waar best practices je op het verkeerde been kunnen zetten en waar je steeds zult moeten experimenteren en leren. Ook heeft hij nog steeds lol van zijn achtergrond in object georiënteerde softwareontwikkeling: hij mag ontwikkelaars graag uitdagen op hun ontwerpen en de toepassing van design patterns daarin.

06 - 59 443 440

Andere posts

Klik hier