Hoezo, narratieve teamcoaching?

Door Arjen Uittenbogaard

Sinds ik mezelf narratief teamcoach noem, moet ik die rol natuurlijk af en toe uitleggen. Wat doet een narratief teamcoach? Wat doe ik anders dan andere teamcoaches? En wat betekent narratief eigenlijk? Om met dat laatste te beginnen: narratief betekent ‘verhaal’ (zelfstandig) of ‘verhalend’ (bijvoeglijk). Als narratief teamcoach gebruik ik verhalen om teams te helpen beter samen te werken. In dit stukje ga ik in op de soorten verhalen die ik gebruik als teamcoach. In volgende stukjes sta ik dan stil bij hoe je die verschillende categorieën in het ‘narratief coachspectrum’ kunt inzetten. Laat daarbij duidelijk zijn dat ik als narratief teamcoach eerst en vooral teamcoach ben. Het werken met verhalen is één van mijn gereedschappen. Een heel krachtig gereedschap, en een gereedschap dat je niet bij iedere teamcoach aantreft, maar het is niet de enige hamer in mijn gereedschapskist. Het is echt niet zo dat ik elke coachvraag als spijker zie en alles verhalend aanpak.

Soorten en maten

Verhalen zijn dé manier waarop we als mensen met elkaar verbinding maken en betekenis geven aan de wereld om ons heen. Met verhalen geef je geur en kleur aan ervaringen en kun je emoties en dilemma’s een plek geven. Verhalen die rondgaan in een maatschappij, organisatie of team geven een doorkijkje in de heersende cultuur en onderliggende normen en waarden. Over verhalen en de kracht van ‘storytelling’ is natuurlijk al veel geschreven. Ikzelf schreef een aantal jaar geleden bijvoorbeeld Waarom verhalen werken. Hier wil ik nog even stilstaan bij wat ik onder verhalen versta. In de kern beschrijft een verhaal een opeenvolging van gebeurtenissen waarin een hoofdpersoon geconfronteerd wordt met een situatie waarop zij reageert. Deze definitie dekt de grootse en meeslepende verhalen die we kennen uit de literatuur en films, sprookjes en streekverhalen. Maar onder deze definitie vallen ook de anekdotes die we bij de koffie vertellen over wat we die ochtend meemaakten. Deze best ruime definitie van verhalen trek ik in mijn werk als narratief teamcoach nog wat ruimer: ook beeldend taalgebruik, metaforen en spreekwoorden vat ik er onder.

Narratief coachspectrum

Laat ik dan nu dat spectrum schetsen van narratief werken als teamcoach.

  • Metaforen en beeldend taalgebruik Hierboven had ik het over een hamer en spijker en in een eerder stukje beschreef ik een team als een levend wezentje. Maar had je deze hierboven ook opgemerkt: ‘in de kern’, ‘trek ik ruimer’ en ‘valt er onder’? Als je er op gaat letten zit onze taal boordevol beelden die figuurlijk bedoeld zijn. Bewust en onbewust zeggen deze beelden veel over onderliggende aannames of over hoe naar een situatie wordt gekeken. Als narratief coach ben ik altijd alert op dergelijke beelden. Het kan namelijk heel zinvol zijn om met met elkaar te onderzoeken wat deze beelden zeggen over hoe in het team wordt gedacht en (samen)gewerkt.
  • Anekdotes en concrete voorbeelden Wat hebben jullie de afgelopen maand gedaan waar je trots op bent? Wat is er misgegaan en moet de volgende keer echt beter? Wat deed een van de ‘hoge bomen’ dat jaren na dato nog verteld wordt? In plaats van abstracte frases, doem- of wensdenken, vertellen anekdotes hoe het er daadwerkelijk aan toe gaat. Bij anekdotes kun je met elkaar bespreken of dit gedrag is waar we meer van willen of juist minder. Om dan ook met elkaar te bedenken hóe je dat gedrag kunt bevorderen of terugdringen.
  • Geconstrueerde verhalen In hun veranderverhaal kan het team vertellen welke reis ze voor ogen hebben. Een senior teamlid kan verhalen gebruiken om technieken of keuzes uit te leggen. Verhalen kunnen zo voor een specifiek doel geconstrueerd worden. De basis voor zo’n verhaal kunnen anekdotes zijn, maar het kan ook zelfbedacht zijn. Hoe dan ook, er is aandacht besteed aan de boodschap en de manier waarop die is verpakt. Omdat ik ook verhalenmaker en verteller ben, maak ik als het zo uitkomt ook in coachcontext verhalen. Meester Groen is zo’n verhaal (en eronder vind je links naar andere). In zo’n verhaal kan ik mijn kijk op een situatie geven op een manier die uitnodigt om er met elkaar over na te praten.

Deze drie categorieën zijn het startpunt voor volgende stukjes. Daarin vertel ik voor elke categorie hoe ik als teamcoach dergelijke verhalen inzet. Wil je met je team leren beter met elkaar samenwerken en ben je benieuwd hoe ik daarbij als narratief teamcoach kan helpen, dan hoef je natuurlijk niet op die volgende stukjes te wachten. Ik hoor graag van je!

Arjen Uittenbogaard

Arjen is verhalenverteller. Een training van hem is een ervaring die je niet licht vergeet. Hij is ook regisseur van improvisatietoneel. Dat vindt hij een mooie metafoor voor zijn werk in het coachen van teams en individuen in organisaties die meer agile willen worden. Want dat is zijn expertise: agile werken. Daar heeft hij al twintig jaar ervaring mee en daar is hij goed in. Zijn hart gaat uit naar de menselijke kant van het werk, naar de communicatie en de samenwerking. Daarbij weet hij alles van complexe adaptieve systemen: omgevingen waarin niets is wat het lijkt, waar best practices je op het verkeerde been kunnen zetten en waar je steeds zult moeten experimenteren en leren. Ook heeft hij nog steeds lol van zijn achtergrond in object georiënteerde softwareontwikkeling: hij mag ontwikkelaars graag uitdagen op hun ontwerpen en de toepassing van design patterns daarin.

06 - 59 443 440

Andere posts

Klik hier