Het speelveld

Door Arjen Uittenbogaard

In mijn reactie op een presentatie op DREAM15 schreef ik:

En dan het idee van het uitvoeren van een ‘gap-analyse’: bepaal waar we nu staan ten opzichte van het einddoel, en kom er zo achter wat ons nog te doen staat. Ik aarzel bij dit idee. Ik vind het een aansprekender volgorde om het met elkaar eens te worden over wat we een goede en wat we een verkeerde richting vinden. Zo kunnen we met elkaar de route min of meer voorzien van vangrails en kleine stapjes gaan zetten. Als die niet de goede kant op lijken te gaan, draaien we ze terug (daarom moeten het kleine stapjes zijn). Als ze wel goede kant op lijken te gaan, gaan we door. Dus niet op weg naar een vooraf bepaald einddoel, maar op reis en het er steeds over eens blijven dat we de goede kant op gaan.

Toen ik het hier met anderen over had, merkte ik dat het beeld van de vangrails mij niet lekker zat. Vangrails houden je tegen als je van de weg af dreigt te raken. Je bent aan de goede kant, of je bent aan de verkeerde kant. Het is zwart of wit. Terwijl het bij veranderen natuurlijk constant om grijze gebieden gaat. Ook impliceren vangrails nog steeds een weg die de goede kant op gaat. Niet een weg die zich ontrolt terwijl je onderweg bent.
Ik praat liever over het speelveld waarop we met elkaar bezig zijn. Nog steeds geen ideale metafoor, want ook een speelveld heeft lijnen die ‘in’ en ‘uit’ bepalen. Maar dat is al een wat lossere afbakening dan de keiharde vangrails. Wat me in een speelveld aantrekt is het spelen: er is niet een instructie die bepaalt welke voetballer aan welke andere de bal doorgeeft om die bal uiteindelijk in het doel te laten belanden. Geen procesbeschrijvingen die we ‘alleen maar’ hoeven te volgen. Nee, er zijn regels, maar daarbinnen spelen we een spel.

nEn als ik dan de metafoor nog wat verder wil brengen, is voetbal wellicht niet het beste spel om als voorbeeld te gebruiken. Dat is namelijk een spel van het ene team tegen het andere. De een wint ten koste van de ander. Omdat in veel organisaties er nog enorm langs elkaar heen gewerkt wordt, er suboptimalisatie plaatsvindt, straatjes worden schoongeveegd, vind ik zo’n competitieve metafoor vaak niet handig. Liever zoek ik een coöperatieve metafoor. En die vind ik dan bij het toneel: ook een speelveld, per slot van rekening.

Een speelveld in plaats van een roadmap. Improvisatie in plaats van top-down regie. Kaders blijven nodig, maar het worden heel andere dan we gewend waren.

Arjen Uittenbogaard

Arjen is verhalenverteller. Een training van hem is een ervaring die je niet licht vergeet. Hij is ook regisseur van improvisatietoneel. Dat vindt hij een mooie metafoor voor zijn werk in het coachen van teams en individuen in organisaties die meer agile willen worden. Want dat is zijn expertise: agile werken. Daar heeft hij al twintig jaar ervaring mee en daar is hij goed in. Zijn hart gaat uit naar de menselijke kant van het werk, naar de communicatie en de samenwerking. Daarbij weet hij alles van complexe adaptieve systemen: omgevingen waarin niets is wat het lijkt, waar best practices je op het verkeerde been kunnen zetten en waar je steeds zult moeten experimenteren en leren. Ook heeft hij nog steeds lol van zijn achtergrond in object georiënteerde softwareontwikkeling: hij mag ontwikkelaars graag uitdagen op hun ontwerpen en de toepassing van design patterns daarin.

06 - 59 443 440

Andere posts

Klik hier