Een team is een levend wezentje

Door Arjen Uittenbogaard

Als narratief teamcoach help ik teams om de samenwerking binnen het team te verbeteren, zodat de resultaten beter worden. Dit vak heb ik me eigen gemaakt dankzij wijze lessen uit tal van bronnen en jarenlang leren in de praktijk. Over dat ‘narratieve’ schrijf ik een ander stukje (dat is een verhaal op zich :-). Hier wil ik het hebben over hoe ik naar teamcoaching ben gaan kijken. Drie mensen wil ik in het bijzonder noemen omdat zij me enorm waardevolle inzichten gaven.

Van Bas Vodde leerde ik een team te zien als ‘kleinste eenheid van beschouwen’. Als teamcoach help je het team in z’n geheel. De verleiding is maar wat vaak om je met individuele teamleden bezig te gaan houden. Om hen feedback te geven, bijvoorbeeld, of tips hoe ze zich handiger kunnen gedragen. Maar door het team als kleinste eenheid van beschouwen te nemen, kijk je naar wat er op teamniveau gebeurt, of niet gebeurt. Wat het team oplevert, of niet oplevert. Je praat met het hele team over wat ze met elkaar te doen hebben en hoe ze dat doen. Ook voor managers is het een mooie uitdaging om het team als kleinste eenheid te gaan beschouwen. Hoe zou het bijvoorbeeld zijn om van individuele functioneringsgesprekken over te stappen op teamfunctioneringsgesprekken?
André van Nieuwenhuizen gaf mij een functionele blik op teamwerk. Ga uit van de taak waar het team voor staat opgesteld. Vermoei je als teamcoach niet met ‘gedoe tussen de leden’. Dergelijk gedoe is eerder een gevolg van functionele onduidelijkheden (doel, manier van werken,…) dan dat het de óórzaak is van slecht presteren. Sowieso wordt teamcoaching pas echt zinnig als aan een aantal essentiële condities in de context van het team is voldaan. Omdat het hier maar al te vaak aan schort, is het als teamcoach zaak om ook met leidinggevenden aan de slag te gaan om die condities op orde te krijgen.
En de lessen en coaching van Jobbeke de Jong gaven mij het afgelopen jaar handvatten om teams te helpen die hun samenwerking willen verbeteren. Jobbeke leerde me teams te zien als ‘levende wezentjes’ die van alles moeten leren voor ze effectief aan de slag kunnen. Een team is een zelfstandige entiteit met eigen competenties en gedrag, die totaal los lijken te staan van de competenties en gedragingen van de afzonderlijke teamleden. Jobbekes bestselling boek heet heel mooi: Competente mensen – Incompetente teams. Individueel kunnen de mensen van goede wil zijn, maar zodra ze als groep bij elkaar komen, gebeuren er dingen die de individuen overstijgen. Dáár als teamcoach de focus op leggen is niet triviaal, maar wel enorm waardevol. Als de teamleden zicht krijgen op hun onderlinge gedrag en als ze dat waar nodig zelf gaan corrigeren, groeit het team als geheel.

Als ik een team coach, zijn mijn interventies erop gericht dat de teamleden de patronen leren te zien binnen het team als geheel. Dat ze de valkuilen waar ze steeds weer in stappen eerder onderkennen. Dat ze onhandige interacties sneller kunnen corrigeren. Zó leert het team. Het wezentje dat eerst nog een hoop te leren heeft, wordt dan langzaam maar zeker volwassen.

(De foto hierboven is van een Portugees oorlogsschip. Het lijkt een kwal, maar is een complexe kolonie van op elkaar ingespeelde poliepen. Photo with permission Enrico Villa)

Arjen Uittenbogaard

Arjen is verhalenverteller. Een training van hem is een ervaring die je niet licht vergeet. Hij is ook regisseur van improvisatietoneel. Dat vindt hij een mooie metafoor voor zijn werk in het coachen van teams en individuen in organisaties die meer agile willen worden. Want dat is zijn expertise: agile werken. Daar heeft hij al twintig jaar ervaring mee en daar is hij goed in. Zijn hart gaat uit naar de menselijke kant van het werk, naar de communicatie en de samenwerking. Daarbij weet hij alles van complexe adaptieve systemen: omgevingen waarin niets is wat het lijkt, waar best practices je op het verkeerde been kunnen zetten en waar je steeds zult moeten experimenteren en leren. Ook heeft hij nog steeds lol van zijn achtergrond in object georiënteerde softwareontwikkeling: hij mag ontwikkelaars graag uitdagen op hun ontwerpen en de toepassing van design patterns daarin.

06 - 59 443 440

Andere posts

Klik hier