Coachdilemma: eerst het team of eerst het vakmanschap?

Door Arjen Uittenbogaard

Gedurende recente opdrachten werd ik me er weer eens van bewust hoe makkelijk je als coach tunnelvisie ontwikkelt. Jarenlang werkte ik als mentor in teams om het vakmanschap van de professionals te vergroten. Ik werkte met analisten en was bezig met requirements engineering (RE). Ik hielp met het beter inzetten van use cases, met expliciete aandacht voor kwaliteitseisen, domeinmodellering en de koppeling van proces- en systeemmodelering. Of ik werkte met ontwerpers, programmeurs, architecten en dan had ik veel aandacht voor het object-georiënteerde (OO) gehalte van hun modellen en code. Ik legde design patterns uit en hielp bij het goed toepassen van UML.
Terwijl ik daarbij hielp constateerde ik niet zelden een gebrek aan samenwerking tussen verschillende betrokken partijen. Maar omdat mijn opdracht bestond uit het helpen van, zeg, de ontwerpers, hielp ik de ontwerpers. Die samenwerking was minder mijn pakkie-an.

In de loop der jaren werd ik meer en meer vooral agile coach en ging ik me juist wel bezighouden met de organisatie en inrichting van het werk. Haast automatisch hield ik me daardoor minder en minder gedetailleerd bezig met de werkproducten die werden opgeleverd. Pas als ik een serieus vermoeden heb dat de kwaliteit van het geproduceerde tekort schiet, stort ik me weer eens als vanouds op pak ‘m beet de globale ontwerpen, de datamodellen, of de acceptatiecriteria. Regelmatig constateer ik dan dat daar nog wel wat aan verbeterd kon worden. In zo’n geval geef ik graag een stukje training op maat, maar hoofdzakelijk blijf ik me toch op het team, het gedrag en de samenwerking richten. Ik ben niet de enige agile coach die zo werkt. We helpen teams vooral meer agile te werken en houden ons minder bezig met de kwaliteit van het geproduceerde.

Een lastig dilemma: waar richt ik mijn aandacht op? Op het vakmanschap of de samenwerking? Want laten we wel wezen: ze verdienen allebei aandacht. Ongeacht of ik als mentor ben ingehuurd voor het verbeteren van vaktechniek, of als coach om te helpen meer agile te gaan werken: ik moet mezelf regelmatig dwingen om ook die andere pijler aandacht te geven. Zonder goed vakmanschap is het verbeteren van de samenwerking onzinnig: dan gaan we nóg beter halfbakken werk opleveren. En aan de andere kant: prima donna’s die in hun eentje het bedrijf overeind houden vormen een groot risico.

Natuurlijk, en gelukkig, is het een vals dilemma. Want het is geen óf-óf. Ik zal als coach aan allebei moeten werken. Soms ben ik mentor en help ik het vakmanschap een stukje verder. Soms werk ik als coach en houd ik me vooral niet bezig met de inhoud van het werk maar met ‘the way of working’: hoe functioneert dit team? Het mooie is dat er tal van technieken zijn waarbij het mes aan twee kanten snijdt. Pair programming, bijvoorbeeld, leent zich bij uitstek om zowel aan het teamfundament als aan de vakmanschap te werken. Maar ook ‘clean code sessies’ werken goed. Deze zijn bedacht door een team dat ik ooit coachte. Elke week behandelden ze met elkaar een volgend hoofdstuk van het gelijknamige boek van Robert Martin. Eerst bestudeerden ze samen de stof uit het boek en vervolgens namen ze plenair de eigen code van die week onder de loep. Twee mooie manieren waarop het vakmanschap van senioren in de praktijk wordt overgedragen aan de junioren.

Verbeteren van het vakmanschap en teambuilding kunnen hand in hand gaan. Maar het gaat niet vanzelf. Als coach ga ik allebei nog explicieter aandacht geven.

Arjen Uittenbogaard

Arjen is verhalenverteller. Een training van hem is een ervaring die je niet licht vergeet. Hij is ook regisseur van improvisatietoneel. Dat vindt hij een mooie metafoor voor zijn werk in het coachen van teams en individuen in organisaties die meer agile willen worden. Want dat is zijn expertise: agile werken. Daar heeft hij al twintig jaar ervaring mee en daar is hij goed in. Zijn hart gaat uit naar de menselijke kant van het werk, naar de communicatie en de samenwerking. Daarbij weet hij alles van complexe adaptieve systemen: omgevingen waarin niets is wat het lijkt, waar best practices je op het verkeerde been kunnen zetten en waar je steeds zult moeten experimenteren en leren. Ook heeft hij nog steeds lol van zijn achtergrond in object georiënteerde softwareontwikkeling: hij mag ontwikkelaars graag uitdagen op hun ontwerpen en de toepassing van design patterns daarin.

06 - 59 443 440

Andere posts

Klik hier