Agile sprookjes – de oerkracht van verhalen in veranderingen

Door Arjen Uittenbogaard

Sprookjes waren oorspronkelijk geen kinderverhalen en ze waren al helemaal niet zoetsappig. De verhalen die de gebroeders Grimm vertelden waren echt behoorlijk grimmig. De kinderziel werd niet gespaard. Sprookjes waren verhalen waarmee belangrijke lessen werden doorgegeven. Verhalen waarin lastige dilemma’s werden geschetst zonder er nu direct een oplossing voor te geven. Het waren verhalen waarmee we elkaar vertelden hoe ‘wij’ geacht werden ons te gedragen en wat daar mis mee kon gaan.
In onze agile veranderingen worstelen we ook maar wat vaak met veranderende manieren met elkaar om te gaan. Hoe we het vroeger deden is niet meer hoe we het voortaan willen doen. Vaak proberen we die nieuwe werkwijze en het bijbehorende gedrag in principes of regels te vangen en in trainingen over te dragen. Maar wat zou het opleveren als we weer eens verhalen zouden gaan vertellen? De kracht van sprookjes voor ons laten werken? Kunnen we nieuwe sprookjes bedenken die de dilemma’s van nu recht doen?
Als verhalenmaker en verteller enerzijds en als agile coach anderzijds maak ik regelmatig verhalen die gaan over de worstelingen die teamleden, managers en hele organisaties meemaken. Ik maak er sprookjes van omdat ik dat leuk vind en omdat ik geloof in de kracht van deze vorm. De komende maanden wil ik regelmatig zo’n sprookje posten (waarbij ik ‘sprookje’ ruim interpreteer – zie het verhaaltje hieronder). Ik hoop dat ze je inspireren tot het zelf maken en vertellen van verhalen, in welke stijl dan ook maar.
Hieronder als aftrap een verhaal dat ik al heel lang vertel.

Een sovjet-econoom in Rotterdam
In de tijd dat de Muur nog niet gevallen was; toen Rusland nog in de Sovjet-Unie lag; in de tijd van de centraalgeleide planeconomie, toen in het Kremlin vijfjarenplannen werden gemaakt die in detail voor de komende jaren vastlegden wie wat wanneer en waar in welke hoeveelheid mocht kopen; … in die tijd was er een economencongres in Rotterdam.
Een sovjet-econoom was uitgenodigd en met zijn Rotterdamse gastheer reden ze op een ochtend naar de Erasmusuniversiteit. Onderweg moesten ze even tanken en toen ze daarna weer op de snelweg reden, keek de Rus zijn Nederlandse collega verbaasd aan: “Dat is óók toevallig!”
De Nederlander vroeg wát toevallig was, waarop de Rus antwoordde: “Nét op het moment dat jij benzine nodig hebt, rijden we hier bij de pomp waar jij vandaag zoveel liter mag tanken!”
De Nederlander keek niet-begrijpend naar zijn collega. Deze snapte opeens hoe het zat: “Ah, natuurlijk. Omdat jij professor bent heb jij bepaalde privileges…”
Weer keek de Nederlander vragend naar de Rus.
“Wacht, dan is het vanwege het congres?”
De Nederlander gaf aan dat het zo niet werkte, hier. En langzaam begon het tot de Rus door te dringen: “Dus jij wilt beweren, dat élke auto, op élk moment, bij élke pomp zomaar zijn tank vol mag gooien?!”

De Nederlander knikte. Ja, zo zat het ongeveer in elkaar. Waarop de Rus z’n hoofd schudde: “Maar dat kán toch niet werken?! Hoe weet de pomp hoeveel benzine op voorraad moet zijn? En wanneer moeten ze bijbestellen? Hoe kan een raffinaderij of een opslag zijn voorraden op peil houden? En, en… hoeveel olie moet een boorplatform omhoogpompen…”
De Nederlander dacht even na en antwoordde: “Dat weet ik niet. Maar ik weet wel dat het werkt.”

Arjen Uittenbogaard

Arjen is verhalenverteller. Een training van hem is een ervaring die je niet licht vergeet. Hij is ook regisseur van improvisatietoneel. Dat vindt hij een mooie metafoor voor zijn werk in het coachen van teams en individuen in organisaties die meer agile willen worden. Want dat is zijn expertise: agile werken. Daar heeft hij al twintig jaar ervaring mee en daar is hij goed in. Zijn hart gaat uit naar de menselijke kant van het werk, naar de communicatie en de samenwerking. Daarbij weet hij alles van complexe adaptieve systemen: omgevingen waarin niets is wat het lijkt, waar best practices je op het verkeerde been kunnen zetten en waar je steeds zult moeten experimenteren en leren. Ook heeft hij nog steeds lol van zijn achtergrond in object georiënteerde softwareontwikkeling: hij mag ontwikkelaars graag uitdagen op hun ontwerpen en de toepassing van design patterns daarin.

06 - 59 443 440

Andere posts

Klik hier